In dit eindrapport, dat onderdeel is van ons ontwikkeltraject rond de positie van Zwarte mannen in Amsterdam-Zuidoost, is onderzocht hoe het koloniale en slavernijverleden doorwerkt in het leven van Zwarte mannen en hun zelfbeeld, maatschappelijke positie en verhouding tot instituties.
Het onderzoek
Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoekers van de Anton de Kom Leerstoel (Vrije Universiteit Amsterdam), en in co-creatie en co-eigenaarschap met drie lokale organisaties: Black Men Talk, ManPain en Be Good 4 Your Hood/Voetballen voor Veiligheid. De betrokken organisaties speelden een belangrijke rol bij het formuleren van de onderzoeksvragen, het selecteren en benaderen van respondenten en het duiden van de uitkomsten.
Het onderzoek bestond uit:
- Literatuuronderzoek
- Interviews met Zwarte mannen die in Amsterdam-Zuidoost wonen of daar hebben gewoond
- Een beleidsatelier met vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, onderwijs, ervaringsdeskundigen en het stadsdeel.
Conclusies
Uit het onderzoek komt naar voren dat het koloniale en slavernijverleden concreet doorwerkt in het leven van Zwarte mannen. Deze doorwerking raakt zowel individuele ervaringen als bredere maatschappelijke en beleidsmatige structuren.
Samengevat wordt die doorwerking zichtbaar in:
❊ Persoonlijke ontwikkeling
Uit de interviews blijkt dat familierelaties en rolpatronen die teruggaan tot de periode van kolonialisme en slavernij nog altijd doorwerken in het zelfbeeld van Zwarte mannen. Respondenten beschrijven dat zij vaak opgroeien met het idee dat het tonen van emoties, kwetsbaarheid en open communicatie zwakheden zijn.
Zowel de literatuur als de interviews laten zien dat deze patronen van generatie op generatie worden doorgegeven. Voor sommige respondenten is sprake van intergenerationeel trauma, dat zowel de verhouding tot ouders, partners en kinderen als het zelfbeeld van Zwarte mannen beïnvloedt.
❊ Sociale ontwikkeling
Uit het onderzoek blijkt dat Zwarte mannen kennis over het koloniale en slavernijverleden zien als een voorwaarde voor persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke emancipatie. Respondenten beschrijven dat zij behoefte hebben aan plekken waar ervaringen gedeeld, kennis vergroot en positieve rolmodellen zichtbaar gemaakt kunnen worden. Tegelijkertijd wordt het gebrek aan die kennis, zowel binnen de Zwarte gemeenschap als in de bredere samenleving, gezien als een vorm van doorwerking van dat verleden.
De drie betrokken lokale organisaties vervullen hierin een belangrijke sociale functie, omdat zij beschikken over vertrouwen, kennis en netwerken binnen de gemeenschap.
❊ Institutionele ontwikkeling
De representatie van Zwarte mannen op beleidsbepalende posities binnen instituties in Zuidoost is volgens de respondenten nog te beperkt. Hun oproep om een Zwart netwerk op te richten, dat zowel de overheid als het bedrijfsleven omvat, komt voort uit dit waargenomen gebrek.
Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat er, ondanks de verschillende initiatieven en beleidsplannen van zowel de centrale gemeente Amsterdam als stadsdeel Zuidoost, nog altijd relatief weinig specifieke aandacht is voor Zwarte mannen als groep met eigen ervaringen, uitdagingen en behoeften.
❊ Economische ontwikkeling
Uit de interviews en het beleidsatelier blijkt dat economische ontwikkeling niet los kan worden gezien van sociale en institutionele ontwikkeling. Daarmee hangt de maatschappelijke positie van Zwarte mannen ook samen met economische kansen, toegang tot netwerken en representatie in invloedrijke posities.
Zwarte mannen in posities van invloed zouden volgens respondenten meer moeten samenwerken om slagkracht te ontwikkelen en mogelijkheden te creëren voor andere Zwarte mannen.
De volledige bevindingen en conclusies inclusief aanbevelingen voor beleid vind je in het eindrapport.
Tijdens de afsluitende bijeenkomst van dit ontwikkeltraject droeg Dan Afrifa zijn column ‘Zwarte man uit Zuidoost’ voor; deze lees je hier.